تبلیغات
دعای فرج برترین110 - اصول اقتصادی انقلاب اسلامی در اندیشه های مقام معظم رهبری

اصول اقتصادی انقلاب اسلامی در اندیشه های مقام معظم رهبری

کشوری که از استقلال اقتصادی برخوردار نباشد بیشتر در معرض دخالت بیگانگان قرار دارد. استقلال در بعد اقتصادی عبارت است از جلوگیری از غارت منابع اقتصادی یک کشور از سوی قدرت‌ها و دولت‌های بیگانه.

پایگاه بصیرت؛ گروه سیاسی/ اقتصاد و زندگی اقتصادی از جمله مسایل مهمی است که بشر را گریزی ازآ ن نیست و هر مکتبی به گونه ی سلبی یا ایجابی نسبت به آن موضع گیری کرده است. در مکاتب مادی، مانند مارکسیسم، اقتصاد را زیربنا تلقی می کند در حالی که کاپیتالیسم روی بازار آزاد و اقتصاد سرمایه داری تاکید می کند. ادیان ابراهیمی هم نسبت به اقتصاد و زندگی اقتصادی مواضعی را اتخاذ کردند آنچنانکه یهود (پیروان تورات تحریف شده) بیش از هر چیز روی زندگی و معاش دنیوی تاکید دارد و نصرانیان ( پیروان انجیل تحریف شده) هم، علمای آنان مردم را به رهبانیت و مذمت انباشت سرمایه و کار و تولید ترغیب می‌کنند. از این میان دین اسلام به عنوان کامل ترین دین خدا مردم را به کسب روزی حلال و تلاش برای « تولید با یاد خدا » سفارش می کند.رهبر معظم انقلاب برای زندگی اقتصادی اهمیت قائل اند و برای آن اصولی در انقلاب اسلامی قائل اند.

 

اصول اقتصاد اسلامی در منظر رهبر انقلاب

رهبر معظم انقلاب با اشاره به اندیشه های امام اصول اقتصاد اسلامی را به شرح ذیل می دانند: «در اقتصاد، اصول امام تكیه‌ی به اقتصاد ملی است؛ تكیه‌ی به خودكفائی است؛ عدالت اقتصادی در تولید و توزیع است؛ دفاع از طبقات محروم است؛ مقابله‌ی با فرهنگ سرمایه‌داری و احترام به مالكیت است - اینها در كنار هم - امام فرهنگ ظالمانه‌ی سرمایه‌داری را رد میكند، اما احترام به مالكیت، احترام به سرمایه، احترام به كار را مورد تأكید قرار میدهد؛ همچنین هضم نشدن در اقتصاد جهانی؛ استقلال در اقتصاد ملی؛ اینها اصول امام در زمینه‌ی اقتصاد است؛ ��ینها چیزهائی است كه در فرمایشات امام واضح است»(بیانات رهبر معظم انقلاب در مراسم بیست و چهارمین سالروز رحلت حضرت امام خمینی ۱۳۹۲/۰۳/۱۴)

1-   استقلال اقتصادی و قطع وابستگی به نفت

در جهان کنونی استقلال سیاسی بدون استقلال اقتصادی ممکن به نظر نمی رسد. می توان گفت نه تنها استقلال اقتصادی پیوند عمیق با استقلال سیاسی دارد بلکه شرط لازم برقراری آن استقلال سیاسی است. زیرا وابستگی اقتصادی دولت‌ها را در مقابل بیگانگان از اعمال حاکمیت سیاسی بازمی‌دارد. در صحنه‌ بین‌المللی، قدرت‌های بزرگ از اهرم اقتصادی، در وجوه مختلف، برای به انقیاد کشاندن کشورهای دیگر استفاده می‌کنند.

در این راستا، کشوری که از استقلال اقتصادی برخوردار نباشد بیشتر در معرض دخالت بیگانگان قرار دارد. باید توجه داشت در استقلال اقتصادی، منابع کشور مورد توجه است. استقلال در بعد اقتصادی عبارت است از جلوگیری از غارت منابع اقتصادی یک کشور از سوی قدرت‌ها و دولت‌های بیگانه.

در همین راستا مقام معظم رهبری اقتدار و استقلال اقتصادی را مبنا و لازمه اقتدار و استقلال سیاسی عنوان می‏کنند بگونه‏ای که اگر اقتدار اقتصادی فراهم نشود، تحقق هیچ آرمان و هدفی امکان‏پذیر نخواهد بود: «اگر استقلال اقتصادى یك جامعه اى تحقق پیدا نكرد یعنى در مسأله اقتصاد نتوانست خودش تصمیم بگیرد و روى پاى خود بایستد استقلال سیاسى این كشور تحقق پیدا نمی‏كند؛ و اگر استقلال سیاسى یك جامعه اى تحقق پیدا نكرد، بقیه حرف‏ها، جز حرف، چیز دیگرى نیست. تا یك كشور اقتصاد خود را قوى نكند، پایدار نكند، متكى به خود نكند، مستقل نكند، نمی‏تواند از لحاظ سیاسى و فرهنگى و غیره تاثیرگذار باشد».

از سویی دیگر این واقعیتی است که استقلال اقتصادی در خصوص همه‌‌ کالاها و کل نیازهای اقتصادی شاید چندان آسان نباشد، اما دستکم کشورها می‌‌توانند در خصوص نیازهای اساسی و ضروری‌‌شان برای خودکفایی تلاش کنند تا در مواقع بحران، بتوانند تصمیمات مستقلی در حوزه سیاسی و فرهنگی اتخاذ نمایند.

در مورد دیدگاه های رهبر معظم انقلاب در مورد استقلال اقتصادی باید تأکید کرد معظم له استقلال اقتصادى را مشکل‌‌تر از استقلال سیاسی می‌‌دانند. از نظر ایشان،« استقلال اقتصادى، یعنى ملت و کش��ر، در تلاش اقتصادى خود روى پاى خود بایستد و به کسى احتیاج نداشته باشد. معنایش این نیست که ملتى که استقلال اقتصادى دارد، با هیچ‏کس در دنیا داد‌ و‌ ستد نمى‌‏کند؛ نه. داد‌ و ‌ستد، دلیل ضعف نیست. چیزى را خریدن، چیزى را فروختن، معامله کردن، گفت‌وگوى تجارى کردن، این‏‌ها دلیل ضعف نیست. اما باید طورى باشد که یک ملت، اولاً نیازهاى اصلى خودش را بتواند خودش فراهم کند. ثانیاً، در معادلات اقتصادى دنیا و مبادلات جهانى، وزنه‌‏اى باشد. نتوانند او را به آسانى کنار بگذارند؛ نتوانند او را به آسانى محاصره کنند؛ نتوانند او را به آسانى فرو‌ دهند و هر چه مى‌‏خواهند به او املا کنند»

«ما امروز دنبال استقلال اقتصادی هستیم؛ دنبال رها شدن کشور از وابستگی به نفت هستیم. امروز می‏خواهیم در وضع اقتصادی کشور ترتیبی داده شود که پایین آمدن فلان مقدار از قیمتیک بشکه‏ی نفت، نتواند در کشور ما این همه تأثیر بگذارد. این کارها چگونه ممکن است؟ اگر ما بخواهیم خودمان را از نفت بی‏نیاز کنیم، غیر از این است که باید به محیط کار، به جامعه‏ی کارگری، به مسأله‏ی کارگاهها و به مسأله‏ی آموزش کارگران، اهتمام ویژه‏ای بشود؟» (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از کارگران و معلمان۱۳۷۸/۰۲/۱۵)

  • Ø    اقتصاد دانش بنیان

بی شک تحقق استقلال در جنبه های مختلف بالاخص استقلال اقتصادی به نحوی که مطلوب بوده و بتواند نیازهای اساسی کشور را در بلندمدت تأمین نماید، نیازمند برخی الزامات است که در وهله نخست "اقتصاد دانش" بنیان یکی از آن هاست.  اقتصاد دانش‌بنیان اقتصادی است که بر اساس «تولید و توزیع و کاربرد دانش و اطلاعات» شکل گرفته و سطح بالایی از سرمایه‌گذاری در آن به «ابداع» و «نوآوری» اختصاص می‌یابد و فناوری‌های کسب‌شده با شدت بالایی مصرف می‌شوند و نیروی کار از تحصیلات عالی برخوردار است.

برخورداری از این نوع اقتصاد که همواره مورد اهتمام و تأکیدات ویژه رهبر معظم انقلاب بوده است نه تنها به رشد و توسعه اقتصادی و آبادانی کشور کمک شایانی می کند، بلکه افزون بر آن به منظور حفظ و توسعه استقلال اقتصادی کشور و قطع وابستگی به صادرات نیز ضرورتی انکارناپذیر است. برای همین است که رهبر فرزانه انقلاب نیز مکرراً پیشرفت اقتصاد دانش‌بنیان را در رأس همه کارهای اساسی برای پیشرفت کشور قرار داده و زیربنای اقتدار کشور را قدرت ملی دانسته و تأکید فرموده اند قدرت علمی و فناوری، منشأ قدرت سیاسی، نظامی، فرهنگی و اقتصادی است.

  • Ø    اقتصاد مقاومتی

با تحلیل بیانات رهبر انقلاب در زمینه اقتصاد مقاومتی می توان گفت، اقتصاد مقاومتی، راهكار اقتصادی یك كشور در شرایط خاص است كه به تولید و توزیع كالاهای خاص و سرمایه­گذاری برای كاهش وابستگی به كشورهای دیگر- بخصوص كشورهای متخاصم - در شرایط بحرانی می­پردازد؛ به گونه­ای كه اگر نتوانست محصولات اساسی زندگی مردم و كالاهای اساسی آن ها را در بازار مبادله از كشورهای دیگر تهیه كند، بتواند با اتكاء به داخل به تولید انبوه محصول مورد نظر بپردازد. تأمین كالاها و مایجتاج اساسی مردم در جهت مقاومت در مقابل دشمنانی كه سعی دارند بسیاری از كالاهای مورد نیاز آن  كشور را تحریم نمایند.

اما در اهمیت اقتصاد مقاومتی همین بس که گفته شود این مقوله اساس استقلال کشور را نه تنها در حوزه اقتصاد بلکه در تمام عرصه های دیگر نیز تشکیل می دهد. چرا که هیچ استقلالی بدون اقتصاد معنا ندارد. باید تأکید کرد اقتصاد مقاومتی همچنان که برخی از طیف های لیبرال و غربگرا ادعا می کنند به این معنی نیست که باید یک اقتصاد ریاضتی داشته باشیم، بلکه اقتصاد مقاومتی اساساً به مفهوم تحقق استقلال اقتصادی در کشور که همان نگاه امام بوده است می باشد.

همچنین باید توجه داشت اقتصاد مقاومتی از جمله موضوعاتی است که برای جمهوری اسلامی ایران دارای اهمیت بیشتری است چرا كه ایران اسلامی در خط مقدم مبارزه با استكبار است و مصون سازی و مقاوم سازی كشور در هر حوزه‌ای از جمله اقتصاد برای ما اهمیت حیاتی دارد. از این رو رهبر معظم انقلاب به كرات موضوع استقلال اقتصادی را به شیوه‌های گوناگون مطرح كرده و چندین سال است كه به تبیین مفهوم استقلال اقتصادی و مقاوم سازی اقتصاد می پردازند. بنابراین مفهوم اقتصاد مقاومتی که مقام معظم رهبری مطرح کرده اند شیوه ای در اقتصاد است که در صورت استفاده عملی از آن، کشور می تواند به افق‌های مطلوب در نظام اقتصادی خود برسد. کما اینکه اقتصاد مقاومتی یک بحث کاملاً استراتژیک است که در کشورهایی که دارای اهداف بلند مدت هستند و روحیه استقلال در بطن سیاست داخلی و خارجی آن ها جاری است مطرح شده است.

  • Ø    خودکفایی

علاوه بر دو مفهوم اقتصاد دانش بنیان و اقتصاد مقاومتی مفهومی دیگری نیز وجود دارد که در توسعه و تحقق بیش از پیش استقلال کشور در همه زمینه ها بویژه استقلال اقتصادی نقش بسزایی ایفا می کند و آن خودکفائی و رسیدن به مرحله ای است که کشور در زمینه تأمین کالاهای عمده و اساسی به مرحله بلوغ و خودکفائی برسد. اهمیت این مقوله تا به آن حد است که  امام (ره) در وصیت نامه سیاسی- الهی خویش می فرمایند: «و وصیت من به همه آن است که با یاد خدای متعال به سوی خودشناسی و خودکفایی و استقلال، با همه ابعادش به پیش، و بی تردید دست خدا با شما است. اگر شما در خدمت او باشید و برای ترقی و تعالی کشور اسلامی به روح تعاون ادامه دهید».

 در حقیقت رسیدن به خودکفایی و قطع وابستگی به دیگران، حداقل در خصوص برخی «کالاهای استراتژیک»، اهمیت بسیاری دارد و نه تنها استقلال اقتصادی بلکه اقتدار و قدرت ملی را هم برای آن کشور به ارمغان می‌آورد. کما اینکه کوشش برای رسیدن به خودکفایی، بهترین راه مقابله با تحریم های اقتصادی دشمن نیز است و تا زمانی که دست نیاز کشور به سوی بیگانگان دراز باشد، بیگانگان نیز از تحریم به عنوان وسیله ای برای فشار آوردن استفاده خواهند کرد. بنابراین باید توجه داشت که هم برای تحقق نهایی استقلال اقتصادی و هم برای ارتقاأ قدرت و اقتدار ملی کشور در معادلات و مناسبات منطقه ای و بین المللی و هم برای مصونیت از تحریم های اقتصادی دشمن که همواره متوجه نظام اسلامی بوده و به عنوان حربه ای برای اعمال فشار بر کشور بکار گرفته شده است، پیشبرد خودکفائی در زمینه تأمین کالاهای اساسی و ضروری بیش از پیش ضروری می باشد.

وابستگی به واردات کالاهای استراتژیک می تواند در شرایط بحرانی سیاسی و اقتصادی مشکل آفرین باشد. تاریخ گواه آن است که کشورها معمولا از کالاهای استراتژیک به عنوان اهرم سیاسی برای پیشبرد مقاصد خود در مقابل دیگر کشورها استفاده می کنند. از این جهت مقام معظم رهبری مردم و مسئولین را به خودکفایی در زمینه کالاهای استراتژیک و موارد ضروری ارشاد می کنند. البته ایشان هیچ وقت خواهان خودکفایی در تمامی زمینه ها نبوده و دیگران را از سوء تفاهم در این زمینه برحذر داشتند.

«امروز، آبروی‌ اسلام‌ در گرو آن‌ است‌ كه‌ ایران‌ اسلامی‌ به‌ كشوری‌ آباد تبدیل‌ شود...كشور در صنعت‌ و كشاورزی‌ به‌ خودكفایی‌ برسد، دشمن‌ از طریق‌ احتیاجات‌ زندگی‌ مردم‌، راهی‌ به‌ اعمال‌ فشار نداشته‌ باشد و خلاصه‌ دین‌ در كنار معنویت‌، زندگی‌ مادی‌ مردم‌ را نیز سامان‌ بخشد.»( پیام‌ مقام معظم رهبری به‌ مناسبت‌ اولین‌ سالگرد ارتحال‌ حضرت‌ امام‌ خمینی‌(ره‌)۱۳۶۹/۰۳/۱۰)  «باید تولید داخلی کشور طوری شکل بگیرد که کشور در هیچ شرایطی، در زمینه‌ی تغذیه و در زمینه‌ی دارو دچار مشکل نشود؛ اینیکی از مؤلفه‌های اساسی در این سیاستهایی است که ابلاغ شده. باید خودکفا باشیم...»( بیانات مقام معظم رهبری در جلسه تبیین سیاست‌های اقتصاد مقاومتی ۱۳۹۲/۱۲/۲۰)

نکته‌ای که باید یادآور شد آن است که معنای استقلال اقتصادی، خودکفایی در تمام شئون مختلف اقتصادی نیست چرا که چنین چیزی در دنیای امروز اگر نشدنی نباشد بسیار نزدیک به محال است. بلکه معنای صحیح استقلال اقتصادی آن است که یک کشور در تأمین نیازهای اسا��ی مانند خوراک، پوشاک، مسکن، بهداشت و درمان و . . . به حدی از خود بسنده‌گی برسد که امکان تسلط دیگر قدرت‌ها را از بین ببرد. تعامل دو یا چند جانبه اقتصادی با حفظ استقلال تمام کشورها به معنای وابستگی نیست بلکه وابستگی نوع تعاملی است که مقدرات یک کشور را از طریق امکان رفع نیاز در اختیار قدرت تأمین کننده نیاز قرار دهد.

از منظر امام نیز ایران و ملت ایران می بایست با تکیه بر منابع طبیعی کشور و با باور به توانایی‌های خویش و یاری خدای بزرگ، خود را در تأمین "نیازهای اساسی و ارزاق عمومی" کشور به مرز خودکفایی برساند. از نگاه ایشان کشوری که در نیازهای اساسی و ارزاق عمومی‌اش وابسته به دیگران باشد خواسته یا ناخواسته به لحاظ سیاسی و فرهنگی نیز به اسارت آن ها در خواهد آمد.

«حالا می‌خواهیم مشخص کنیم که پیشرفت چیست؟ تعریف­هایی برای پیشرفت و کشور پیشرفته در دنیا معمول است؛ ما اغلب اینها را قبول داریم و رد نمی‌کنیم؛ مثلاً صنعتی شدن و فرا صنعتی شدن کشور؛ اینها دلیل پیشرفت است. خودکفایی؛ کشور در « مسائل حیاتی و اساسی » باید خودکفا باشد. نه اینکه از دیگران بکلی بی‌نیاز باشد، نه؛ اما اگر به کسییا کشوری، در چیزی احتیاج دارد، طوری روابطش را تنظیم کند که اگر خواست آن را به دست آورد، دچار مشکل نشود؛ او هم چیزی داشته باشد که مورد نیاز آن کشور است؛ خودکفایییعنی این.»( بیاناتمقام معظم رهبری در دیدار دانشگاهیان سمنان۱۳۸۵/۰۸/۱۸)

  • Ø    تولید ملی

تحقق استقلال اقتصادی علاوه بر موارد فوق الذکر، با تولید ملی نیز ارتباط عمیقی داشته و از جنبه ای خاص تحقق آن در گرو تولید ملی و افزایش آن می باشد. چنانکه رهبر انقلاب نیز در این باره تأکید دارند: «اگر تولید ملی شکل نگیرد، استقلال اقتصادی نخواهیم داشت و آن وقت استقلال سیاسی حرفی بیش نیست» و « ما تا به کار ایرانی و سرمایه‌ی ایرانی احترام نگذاریم، تولید ملی شکل نمیگیرد؛ و اگر تولید ملی شکل نگرفت، استقلال اقتصادی این کشور تحقق پیدا نمیکند؛ و اگر استقلال اقتصادییک جامعه‌ای تحقق پیدا نکرد - یعنی در مسئله‌ی اقتصاد نتوانست خودش تصمیم بگیرد و روی پایخود بایستد - استقلال سیاسی این کشور تحقق پیدا نمیکند؛ و اگر استقلال سیاسییک جامعه‌ای تحقق پیدا نکرد، بقیه‌ی حرفها، جز حرف، چیز دیگری نیست. تا یک کشور اقتصاد خود را قوی نکند، پایدار نکند، متکی به خود نکند، مستقل نکند، نمیتواند از لحاظ سیاسی و فرهنگی و غیره تأثیرگذار باشد.»( بیانات مقام معظم رهبری در اجتماع کارگران کارخانجات تولیدی داروپخش‌۱۳۹۱/۰۲/۱۰)

با عنایت به این سخن رهبر انقلاب به خوبی روشن می شود که تولید ملی با تکیه بر منابع و امکانات داخلی و با استفاده از ظرفیت های درونی از جمله منابع انسانی نخبه و دانشمند، یکی از مهمترین راه های تحقق استقلال اقتصادی و متعاقب آن استقلال سیاسی می باشد که دست اجانب را از کشور قطع نموده و ایران اسلامی را در راه رسیدن به اهداف و آرمان های جهانشمول انقلاب اسلامی که ابتدا ضروری است تا کشور روی پای خود ایستاده و نیازهای درونی اش را خود تأمین نماید، بیشتر از گذشته یاری می رساند. در حقیقت تولید ملی و استفاده از کار و سرمایه ایرانی مورد تأکید رهبر انقلاب، نه تنها به صرفه جویی در هزینه های کلانی که می بایست برای واردات انجام داد می انجامد بلکه راه استیلای قدرت های بزرگ غربی را نیز بر کشور بسته و موجب می شود تا از این طریق قدرت چانه زنی کشور نیز در سطح منطقه و بین الملل ارتقاء یابد.

2-   تکیه به اقتصاد ملی (نیروهای درونی)

دو شیوه کلی در زمینه رشد اقتصادی می توان در نظر گرفت: تکیه بر ظرفیت های خارجی و تکیه بر "ظرفیت های داخلی". رهبر معظم انقلاب راه مقابله با آمریکا و قدرتهای دیگر را تکیه بر توانمندیهای داخلی می داند و این توانمندی در عرصه های گوناگون نظامی و غیر نظامی اعم از اقتصادی را بازدارنده می شمارند. « اگر ظرفیت‌های داخلی را فعال کنیم و بر توان داخلی متمرکز شویم آمریکا و قدرت‌های دیگر توانایی هیچ غلطی را اعم  نظامی و غیرنظامی نخواهد داشت و نخواهد توانست ملت ایران را با فشار زمین گیر کنند.» (دیدار مردم ایلام23/2/93)

دستیابی به جایگاه برتر در عرصه بین المللی و حل مشکلات اقتصادی مردم هم ریشه در توانمندیهای داخل است. «حل مشکلات اقتصادی مردم در شرایط فعلی از راه برنامه‌ریزی صحیح برای فعال کردن ظرفیت‌های بی شمار داخلی و تکیه بر استعداد‌های جوان کشور امکان پذیر است». (دیدار مردم ایلام23/2/93) « اگرملّت ایران بخواهد جایگاه شایسته‌ی خود را پیدا بکند.... راه آن این است که از دانش، از هوش، از قدرت تحرّک بالا، از قدرت ابتکار و از عزم راسخ در همه‌ی بخش‌ها استفاده کنیم و بهره بگیریم.» (بیانات در دیدار کارگران در گروه صنعتى مپنا 10/2/93) «در طول  سال‌های گذشته در هر بخشی که بر آن متمرکز شدیم و عزم صاحبان عزم را متوجه آن کردیم به نتیجه رسیدیم.» (دیدار از نمایشگاه هوافضا21/2/93)

3-   عدالت اقتصادی

اقتصاد سرمایه داری و سوسیالیستی تعاریف متضادی از عدالت ارائه می کنند که از نظر رهبر انقلاب مطرود شمرده می شوند. «چون دنیای سرمایه‏داری مبتنی بر لیبرال دمکراسی برایش مسأله‏ی عدالت، مسأله‏ی فرعی و درجه‏ی دو و ابزاری است و برای آن‏ها مسأله‏ی نفع و سود و پول مسأله‏ی اصلی است، موجب نمی‏شود که ما از عدالت به معناییک مسأله‏ی محوری و اصلی صرف‏نظر کنیم. ما در قالبهای اقتصادی و در کارکرد سیاست داخلی و خارجی‏مان، مسأله‏ی عدالت محور است.» (بیاناتمقام معظم رهبری در دیدار جمعی از مسئولان وزارت امور خارجه ۱۳۸۳/۰۵/۲۵) «ما با نظام سوسیالیستی هم، به همین اندازه فاصله داریم. نظام سوسیالیستی، فرصت را از مردم می‏گیرد؛ ابتکار و میدان را می‏گیرد؛ کار و تولید و ثروت و ابزار تولید و منابع عمده‏ی سرمایه و تولید را در دولت متمرکز، و به آن متعلّق می‏کند. این، غلط اندر غلط است.»(بیاناتمقام معظم رهبری در مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری۱۳۷۲/۰۵/۱۲)«بعضیها می‏گفتند اسلام شیوه‏ی خاصّی در باب اقتصاد ندارد. هر شیوه‏ای که بتواند آرمان‏های اسلامی مثلًا عدالت را تأمین کند، اسلامی است؛ ولی عقیده‏ی ما این بود که نه، اسلام خطوطی معین کرده و شیوه‏ای بنا نهاده و چارچوبی برای اقتصاد اسلامی درست کرده و این چارچوب باید تبعیت شود.»(بیاناتمقام معظم رهبری در دیدار اعضای هیأت علمی کنگره امام خمینی(ره)۱۳۷۸/۱۱/۰۴)

«با اجرای سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی، شاخص هایی همچون رشد اقتصادی، تولید ملی، عدالت اجتماعی، اشتغال، تورم و رفاه عمومی بهبود خواهد یافت و رونق اقتصادی بوجود خواهد آمد. عدالت اجتماعی، مهمترین شاخص، در میان این شاخص ها است زیرا نظام اسلامی رونق اقتصادی بدون عدالت اجتماعی را قبول ندارد و در هرگونه پیشرفت اقتصادی کشور، باید وضع طبقات محروم به معنی واقعی کلمه، بهبود یابد.»(بیاناتمقام معظم رهبری در جمع صدها نفر از مسئولان دستگاههای مختلف، فعالان اقتصادی و مدیران مراكز «علمی، رسانه ای، نظارتی»20/12/92)

4-   دفاع از طبقات محروم

موضع گیری در قبال طبقات مرفه و محروم از جمله موضع گیری های سیاسی و اقتصادی است که در هر نوع نظام اعتقادی، اقتصادی و سیاسی انجام می گیرد. دولت ها در قالب سیاست های مالی برای مثال کاهش مالیات تلاش می کنند تا نظر اقشار سرمایه دار را جلب کنند. اندیشمندان اقتصاد غرب به دو دسته کلی تقسیم می شوند: دسته طرفدار برنامه ریزی با هدف دستیابی به عدالت و دسته طرفدار رقابت آزاد با هدف رشد اقتصادی. اما در اسلام مساله رشد و عدالت به گونه ای تعریف می شود که در مقابل هم قرار نمی گیرند. البته عدالت اقتصادی اسلامی به معنای "تسطیح طبقاتی"  نیست یعنی تفاوت درآمدها و مزیت های ناشی از تلاش را منکر نمی شود اما رها کردن طبقات محروم را هم مذمت می کند.

از این جهت رهبر معظم انقلاب می فرمایند:«عدالت اجتماعی، مهمترین شاخص، در میان این شاخص ها است زیرا نظام اسلامی رونق اقتصادی بدون عدالت اجتماعی را قبول ندارد و در هرگونه پیشرفت اقتصادی کشور، باید وضع طبقات محروم به معنی واقعی کلمه، بهبود یابد.» (بیانات مقام معظم رهبری در جمع دستگاههای مختلف، فعالان اقتصادی و مدیران مراكز «علمی، رسانه ای، نظارتی»20/12/92)

5-   مقابله‌ی با فرهنگ سرمایه‌داری و سوسیالیسم

دو نوع نگاه  اقتصادی معروف در جهان وجود دارد که رهبر انقلاب به دلایلی چون " دسته دوم انگاشتن و ابزاری بودن عدالت"در کاپیتالیسم" و دولت محوری و  فرصت ندادن به مردم برای رشد" در سوسیالیسم را آنها را مورد نقد قرار می دهد.

« چون دنیای سرمایه‏داری مبتنی بر لیبرال دمکراسی برایش مسأله‏ی عدالت، مسأله‏ی فرعی و درجه‏ی دو و ابزاری است ... به اسم اسلام قانع نیستیم که اسلام لیبرال داشته باشیم تا ارزشهای غربی و ارزشهای امریکایی را ترویج کند و از روشهای آن‏ها استفاده کند و با آن‏ها در بخش‏های مختلف هم‏رنگ و هم‏صدا شود و احیاناً دعای ندبه‏ای هم بخواند. ما اسلام متحجرِ طالبانی را هم قبول نداریم. نه اینکه حالا قبول نداریم، از اولِ جریان نهضت آن را قبول نداشتیم.» (بیاناتمقام معظم رهبری در دیدار جمعی از مسئولان وزارت امور خارجه۱۳۸۳/۰۵/۲۵)

«ما با نظام سوسیالیستی هم، به همین اندازه فاصله داریم. نظام سوسیالیستی، فرصت را از مردم می‏گیرد؛ ابتکار و میدان را می‏گیرد؛ کار و تولید و ثروت و ابزار تولید و منابع عمده‏ی سرمایه و تولید را در دولت متمرکز، و به آن متعلّق می‏کند. این، غلط اندر غلط است.» (بیانات مقام معظم رهبری در مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری ۱۳۷۲/۰۵/۱۲)

6-   احترام به مالكیت، سرمایه و کار ایرانی

اگرچه انقلاب اسلامی هدف خود را جهانشمول در نظر گرفته است اما نقطه کانونی و مهم خود را ایران قرار داده است. به همین دلیل «ما گفتیم: تولید داخلی؛ کار ایرانی، سرمایه‌ی ایرانی. این معنایش این است که زرق و برق نامهای فرنگی چشمها را به خودش جلب نکند. همه بدانند که این محصولی که دارند میخرند، میتواندیک کارگر ایرانی را برخوردار کند؛ میتواند او را محروم کند، یک کارگر خارجی را برخوردار کند. البته ما همه‌ی بشریت را دوست داریم، اما خب کارگر ایرانی دارد برای سربلندی این کشور تلاش میکند؛ جزو مغتنم و عزیز پیکره‌ی این ملت است؛ او را باید تأیید کرد، او را باید تقویت کرد...من تأکید میکنم، اصرار میکنم، از همه‌ی ملت ایران درخواست میکنم، بروید به سمت مصرف تولیدات داخلی؛ این کار کوچکی نیست...».(بیاناتمقام معظم رهبری در دیدار کارگران و فعالان بخش تولید کشور۱۳۹۲/۰۲/۰۷)  «تولید داخلی احتیاج دارد به مصرف داخلی؛ این به عهده‌ی مردم است. مصرف خودمان را باید از تولیدات خودمان انتخاب کنیم» (بیاناتمقام معظم رهبری در اجتماع مردم اسفراین‌۱۳۹۱/۰۷/۲۲)

 

7-   هضم نشدن در اقتصاد جهانی (استقلال)

«یك نكته‏اى را در اینجا من عرض بكنم و آن مسئله‏ى جهانى شدن است. جهانى شدن، اسم خیلى قشنگى است و هر كشورى فكر مى‏كند بازارهاى جهانى به رویش باز مى‏شود. اما جهانى شدن به معناى تبدیل شدن به یك پیچ و مهره‏اى در ماشین سرمایه‏دارى غرب، نباید مورد قبول هیچ ملت مستقلى باشد. اگر قرار است جهانى شدن به معناى درست كلمه تحقق پیدا بكند، باید كشورها استقلال خودشان- استقلال اقتصادى و استقلال سیاسى- و قدرت تصمیم‏گیرى خودشان را حفظ كنند؛ و الّا جهانى شدنى كه ده‏ها سال پیش از طریق بانك جهانى و صندوق بین‏المللى پول و سازمان تجارت جهانى و امثال این‏ها- كه همه ابزارهاى آمریكائى و استكبارى بودند- به وجود آمده، ارزشى ندارد. بنابراین، یك اصل مهم، مسئله‏ى استقلال است؛ كه اگر این نباشد پیشرفت نیست، سرابِ پیشرفت است» (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار استادان و دانشجویان كردستان28/02/88)

« در برنامه، هضم نشدن در اقتصاد جهانی  رعایت شود؛ این را توجّه داشته باشید. من یکی دو بار دیگر هم تکرار کردم: پیوستن به سازمان تجارت  جهانی  از نظر من کاری است مثبت؛ اما هنگامی که ما زیرساخت های لازم را برای این کار داشته باشیم، که الآن این را نداریم. الآن برداشتن تعرفه ها و رفتن داخل سازمان تجارت  جهانی ، یعنی هضم شدن در یک اقتصاد برتر، بدون امکان رقابت؛ یعنی کَم شدن و غرق شدن؛ یعنی همین تولید داخلی را هم که تا امروز با زحمت و خون دل فراهم شده، از دست دادن و نابود کردن. بله؛ سازمان تجارت  جهانی میدان گسترده ای برای فعّالیت است؛ اما باید قدرت شنا داشته باشیم. آن روز من گفتم این کار مثل این است که ما یک تیم فوتبال را به مسابقات جام جهانی بفرستیم؛ درحالی که اعضای آن هیچ تمرینی نکرده باشند. نتیجهی این کار این است که ما بیست تا گل می خوریم و برمی گردیم! ما باید آمادگی را فراهم کنیم و عجّله هم نداشته باشیم. پنج سال دیگر شد، ده سال دیگر شد، دیر نمی شود. اوّل باید زیرساخت های اقتصادی مستحکم شود و ما خاطر جمع شویم، بعد با خیال راحت و با میل وارد صحنه شویم. الآن توصیه ی هضم شدن در اقتصاد جهانی، برای اقتصاد ملی و مستقل ما سمّ مهلکی خواهد بود.» (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار مسئولان و کارگزاران نظام جمهوری اسلامی ایران۱۵/ ۰۵/ ۱۳۸۲)

8-   مبارزه با فقر و فساد و تبعیض

«از جمله‌ى چیزهایى که مردم را به بهشت نزدیک میکند، بهبود معیشت مردم است؛ کادَ الفَقرُ اَن یکُونَ کُفرا.  جامعه‌اى که در آن فقر باشد، بیکارى باشد، مشکلات معیشتىِ غیر قابل حل وجود داشته باشد، اختلاف طبقاتى باشد، تبعیض باشد، شکاف طبقاتى باشد، حالت آرامش ایمانى پیدا نمیکند. فقر، انسانها را به فساد میکشاند، به کفر میکشاند؛ فقر را باید ریشه‌کن کرد. کار اقتصادى، فعّالیت اقتصادى باید به‌طور جدّى در برنامه‌هاى مسئولین قرار بگیرد، که خب امروز بحمداللَّه مسئولین دنبال این چیزها هستند. فکرها را باید منتظم کرد، راه را باید درست تشخیص داد، درست باید حرکت کرد.»(بیاناتمقام معظم رهبری در دیدار مردم استان ایلام در سالروز ولادت امیرالمؤمنین علیه‌السلام۱۳۹۳/۰۲/۲۳) «البته ممکن است یک نفر با تلاش و استعدادِ بیشتر، بهره‏ی بیشتری برای خودش فراهم کند. این مانعی ندارد. اما در جامعه فقر نباید باشد. هدف برنامه‏ریزان باید این باشد.»(بیاناتمقام معظم رهبری در مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری۱۳۷۲/۰۵/۱۲)

9-   تحصیل عزت ملی

«عزت ملی در مدیریت کشور به این معناست که یک دولت، یک نظام، به ملت خود متکی باشد، به مردم متکی باشد. عزت ملی در مسائل اقتصادی به این است که کشور به قدرت خودکفائی برسد، بتواند اگر چیزی از دنیا نیاز دارد، میگیرد، چیزی هم دنیا به او نیاز داشته باشد و در مقابل از او بگیرد؛ مغلوب نباشد، مقهور نباشد.» (بیاناتمقام معظم رهبری در بیستمین سالگرد رحلت امام خمینی (ره)۱۳۸۸/۰۳/۱۴)

«مسائل اقتصادى هم همین‌جور است؛ ظرفیتهاى اقتصادى باید فعّال بشود؛ این راه پیشرفت کشور است. آن‌وقت کشور، هم از لحاط مادّى و اقتصادى، هم از لحاظ اعتبار بین‌المللى، هم از لحاظ عزّت ملّى و اعتمادبه‌نفس ملّت ایران، و هم از لحاظ معنوى و اخلاقى و روحى پیشرفت خواهد کرد.» (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار مردم استان ایلام در سالروز ولادت امیرالمؤمنین علیه‌السلام۱۳۹۳/۰۲/۲۳)

10- تلاش مستمر برای کسب علم و دانش

« خیلى از افتخارات ملّى و بخش مهمّى از عزّت ملّى و بخش قابل توجّهى از ثروت ملّى به برکت علم به‌دست مى‌آید؛ مسئله‌ى علم و تحقیق و پیشرفت در بخشهاى گوناگون علمى و کشف سرزمین‌هاى ناشناخته‌ى دانش، براى کشور خیلى مهم است؛ این هم ان‌شاءالله باید در برنامه مورد توجّه قرار بگیرد.» (بیاناتمقام معظم رهبری در دیدار نمایندگان مجلس شوراى اسلامى‌۱۳۹۳/۰۳/۰۴)

«اقتصاد مقاومتی، اقتصاد دانش‌بنیان است یعنی از پیشرفتهای علمی استفاده میکند، به پیشرفتهای علمی تکیه میکند، اقتصاد را بر محور علم قرار میدهد؛ امّا معنای آن این نیست که این اقتصاد منحصر به دانشمندان است و فقط دانشمندان میتوانند نقش ایفا کنند در اقتصاد مقاومتی؛ نخیر، تجربه‌ها و مهارتها ـ تجربه‌های صاحبان صنعت، تجربه‌ها و مهارتهای کارگرانی که دارای تجربه و مهارتند ـ میتواند اثر بگذارد و میتواند در این اقتصاد نقش ایفا کند.»(بیاناتمقام معظم رهبری در حرم مطهر رضوی۱۳۹۳/۰۱/۰۱) « اگر ما ان‌‌‌شاءالله بتوانیم بنیانگذاری کارهای اقتصادی بر پایه‌‌‌ی دانش را پیش ببریم و به وجه غالب اقتصاد کشور تبدیل کنیم، این نه تنها به کشور قدرت اقتصادی خواهد داد، بلکه قدرت سیاسی هم خواهد داد، قدرت فرهنگی هم خواهد داد.» (بیاناتمقام معظم رهبری در دیدار جمعی از پژوهشگران و مسئولان شرکت‌های دانش‌بنیان۱۳۹۱/۰۵/۰۸)

«باید کشورهای اسلامی از لحاظ علم و فناوری پیشرفت کنند. گفتم غرب و آمریکا به برکت علم توانستند بر کشورهای دنیا مسلط شوند؛ یکی از ابزارهاشان علم بود؛ ثروت را هم با علم به دست آوردند. البته مقداری از ثروت را هم با فریبگری و خباثت و سیاست به دست آوردند، اما علم هم مؤثر بود.»(بیاناتمقام معظم رهبری در دیدار شرکت‌کنندگان در اجلاس جهانی اساتید دانشگاه‌های جهان اسلام و بیداری اسلامی‌۱۳۹۱/۰۹/۲۱)«از لحاظ کوتاه‌مدّت هم اعتقاد بنده این  که تحریمها هم ... با پیشرفت علم بى‌اثر میشود... با نگاه علمى به مسائل کشور، و توجّه به علم، و پیوند دادن علم و صنعت و کشاورزى ... تحریمها بى‌اثر خواهد شد.»(بیاناتمقام معظم رهبری در دیدار اساتید دانشگاه‌ها۱۳۹۳/۰۴/۱۱)

جمع بندی

با توجه به اهمیت مساله اقتصاد امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب برای آن اصولی را در چارچوب انقلاب اسلامی تعریف کردند.این اصول عبارتند از تكیه‌ی به اقتصاد ملی؛ تكیه‌ی به خودكفائی؛ عدالت اقتصادی؛ دفاع از طبقات محروم؛ مقابله‌ی با فرهنگ سرمایه‌داری و احترام به مالكیت است - اینها در كنار هم - امام فرهنگ ظالمانه‌ی سرمایه‌داری را رد میكند، اما احترام به مالكیت، احترام به سرمایه، احترام به كار را مورد تأكید قرار میدهد؛ همچنین هضم نشدن در اقتصاد جهانی؛ استقلال در اقتصاد ملی؛ مقابله‌ی با فرهنگ سرمایه‌داری و سوسیالیسم؛ احترام به مالكیت، سرمایه و کار ایرانی؛ هضم نشدن در اقتصاد جهانی؛ فقر و فساد و تبعیض؛ عزت ملی؛ استقلال اقتصادی و قطع وابستگی به نفت؛ علم و دانش می باشد.

 حسن خدادی

.: Weblog Themes By VatanSkin :.